Woda alkaliczna i pH wody – co mówi nauka, a co marketing

Woda alkaliczna, czyli o pH wyższym niż 7, jest często reklamowana jako sposób na „odkwaszenie organizmu”. Nauka widzi to znacznie prościej: pH wody ma duże znaczenie dla rur i uzdatniania, ale organizm sam bardzo precyzyjnie utrzymuje pH krwi. Wyjaśniamy, co wiadomo na pewno, a co jest tylko chwytem reklamowym.

Czym właściwie jest pH wody

pH to miara tego, czy roztwór jest kwaśny, obojętny czy zasadowy. Skala jest logarytmiczna: wartość 7 oznacza odczyn obojętny, niższe – kwaśny, wyższe – zasadowy (alkaliczny), a różnica o jedną jednostkę to dziesięciokrotna zmiana stężenia jonów wodorowych.

Według dokumentu Światowej Organizacji Zdrowia pH większości wód naturalnych zależy głównie od równowagi między dwutlenkiem węgla, wodorowęglanami i węglanami. Więcej rozpuszczonego dwutlenku węgla obniża pH, mniej – podnosi. Znaczenie ma też temperatura. WHO podaje, że pH większości wody pitnej mieści się w przedziale 6,5–8,5.

Jakie pH dopuszczają przepisy

Polskie przepisy o jakości wody przeznaczonej do spożycia ustalają dla pH zakres 6,5–9,5. pH należy tam do tzw. parametrów wskaźnikowych. Przepisy dopuszczają też wyjątek: dla niegazowanej wody rozlewanej do butelek dolna granica może zostać obniżona do 4,5, a dla wód gazowanych może być jeszcze niższa.

Dlaczego pH jest tak pilnowane? WHO wyjaśnia, że to jeden z najważniejszych parametrów technologicznych:

im niższe pH, tym zwykle większa skłonność wody do korozji rur i armatury,
przy zbyt wysokim pH słabiej działa dezynfekcja chlorem – WHO wskazuje, że dla skutecznej dezynfekcji pH powinno być najlepiej niższe niż 8,0,
niewłaściwe pH może pogorszyć smak, zapach i wygląd wody.

Jednocześnie WHO uznała, że nie ma potrzeby wyznaczania dla pH wartości granicznej ze względów zdrowotnych. Ewentualny wpływ pH na zdrowie jest pośredni – np. przez metale wypłukiwane z instalacji przy wodzie zbyt kwaśnej albo przez gorszą dezynfekcję.

Co dzieje się z wodą w organizmie

Tu leży sedno sprawy. Woda, którą pijesz, trafia najpierw do żołądka – a tam panuje środowisko silnie kwaśne. WHO podaje, że pH soku żołądkowego wynosi od 1,0 do 3,5, średnio około 2. Dla porównania: sok z cytryny ma pH około 2,4, a ocet około 2,8.

Z kolei pH krwi organizm utrzymuje w bardzo wąskim zakresie. Amerykańska Narodowa Biblioteka Medyczna (MedlinePlus) podaje dla krwi tętniczej prawidłowy zakres 7,38–7,42 i wyjaśnia, że równowagę kwasowo-zasadową utrzymują przede wszystkim nerki i płuca. Jako przyczyny nieprawidłowych wyników MedlinePlus wymienia m.in. choroby płuc i nerek, zaburzenia metaboliczne oraz niektóre leki.

Ciecz	Przybliżone pH	Źródło danych
Sok żołądkowy	1,0–3,5 (średnio ok. 2)	WHO
Sok z cytryny	ok. 2,4	WHO
Ocet	ok. 2,8	WHO
Większość wody pitnej	6,5–8,5	WHO
Zakres dopuszczalny dla wody z wodociągu	6,5–9,5	przepisy polskie
Krew tętnicza	7,38–7,42	MedlinePlus

Wniosek: szklanka wody o pH 8 czy 9 nie jest sposobem na zmianę pH krwi – tym zajmują się mechanizmy regulacyjne organizmu. Jeśli masz problemy zdrowotne związane z równowagą kwasowo-zasadową, nerkami czy przewodem pokarmowym, porozmawiaj z lekarzem – woda tego nie zastąpi.

Skąd marketing „alkalizacji”

Hasło „alkalizacji organizmu” brzmi przekonująco, bo opiera się na prostym skojarzeniu: skoro coś jest „zakwaszone”, to trzeba je „odkwasić”. Problem w tym, że to skrót myślowy, który pomija rolę żołądka, nerek i płuc. WHO zwraca uwagę, że samo pH nie decyduje o działaniu kwasów i zasad – w wodzie pitnej są one bardzo rozcieńczone, a słabe kwasy w jedzeniu, jak sok z cytryny czy ocet, nie stanowią zagrożenia dla zdrowia.

Dlatego warto podchodzić z dystansem do obietnic, że woda o wysokim pH leczy, oczyszcza czy „detoksykuje”. Wodę wybieraj przede wszystkim pod kątem tego, czy jest bezpieczna i czy Ci smakuje.

pH wody to ważny parametr dla instalacji i uzdatniania, ale nie narzędzie do sterowania pH organizmu. Jeśli woda o wyższym pH bardziej Ci smakuje – świetnie. Nie oczekuj od niej jednak działania leczniczego.

Mineralizator po osmozie: smak i skład, nie terapia

Woda po membranie odwróconej osmozy ma bardzo mało rozpuszczonych minerałów i niewielką zasadowość. Literatura dotycząca odsalania wody opisuje taką wodę jako z natury kwaśną i agresywną wobec instalacji – dlatego w dużych stacjach się ją remineralizuje. Gdy woda przepływa przez złoże z węglanem wapnia, rośnie w niej zawartość wapnia, zasadowość i pH.

W domowym systemie osmozy podobną rolę pełni wkład mineralizujący. Polskie przepisy wprost dopuszczają dodawanie soli wapnia i magnezu do wody silnie zdemineralizowanej, aby ograniczyć ewentualne niekorzystne skutki, zmniejszyć jej agresywność wobec instalacji i poprawić smak. Mineralizator zwykle podnosi więc nieco pH wody i sprawia, że jest smaczniejsza – i to wszystko, co uczciwie można mu przypisać. Nie „alkalizuje organizmu” i nie leczy.

Więcej o samej technologii przeczytasz w tekście jak działa odwrócona osmoza, o minerałach z wody i z diety – w artykule magnez i wapń: z wody czy z jedzenia, a o wkładzie redox – w tekście o wodzie redox i białych bąbelkach.

Najczęstsze pytania

Czy woda o pH 9 jest szkodliwa?

Woda z wodociągu może mieć pH do 9,5 i nadal spełniać wymagania przepisów. WHO nie wyznacza dla pH limitu zdrowotnego, bo w wodzie pitnej kwasy i zasady są bardzo rozcieńczone.

Czy kwaśna woda „zakwasza organizm”?

Nie w taki sposób, jak sugerują reklamy. Problemem wody o niskim pH jest raczej jej działanie na rury – może sprzyjać korozji i przechodzeniu metali do wody.

Czy mogę pić wodę alkaliczną, jeśli mi smakuje?

Tak, jeśli spełnia wymagania dla wody pitnej, to kwestia Twojego wyboru i smaku. Nie oczekuj od niej jednak działania leczniczego. Jeśli chorujesz przewlekle, np. na nerki, albo masz zalecenia dotyczące diety, zapytaj lekarza, jaka woda będzie dla Ciebie odpowiednia.

Jak sprawdzić pH wody w domu?

Orientacyjnie pomogą paski lub elektroniczny miernik, ale dokładny wynik i pełny obraz składu wody daje badanie. pH warto zawsze oceniać razem z innymi parametrami, np. twardością i zawartością żelaza.

Jeśli chcesz wiedzieć, jakie pH i skład ma woda w Twoim kranie lub studni, możemy zbadać ją na miejscu. Na tej podstawie podpowiemy, czy potrzebne jest uzdatnianie i jakie – bez obietnic, których żadna woda nie spełni.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani wyników badania wody. W sprawach zdrowia skonsultuj się z lekarzem.