Filtr mechaniczny do wody – siatka czy wkład i jaki mikronaż?

Filtr mechaniczny (nazywany też sedymentacyjnym albo filtrem wstępnym) zatrzymuje piasek, rdzę i inne drobiny, zanim trafią do baterii, pralki czy urządzeń uzdatniających. To zwykle najtańszy element instalacji, a chroni wszystkie droższe. Wyjaśniamy, czym różnią się rodzaje filtrów, jak dobrać mikronaż i jak go serwisować.

Do czego służy filtr mechaniczny

Filtr mechaniczny nie zmienia składu chemicznego wody. Nie usunie rozpuszczonego żelaza, twardości, azotanów ani bakterii. Jego zadanie jest prostsze: zatrzymać cząstki stałe – piasek z odwiertu, zgorzelinę i rdzę z rur, drobiny, które pojawiają się po awarii sieci.

Dzięki temu chroni:

baterie i głowice – ziarenko piasku potrafi porysować uszczelnienie i spowodować kapanie,
pralki, zmywarki i podgrzewacze – drobiny zatykają sitka i zawory elektromagnetyczne,
zawory, reduktory ciśnienia i zawory zwrotne – zanieczyszczenie może uniemożliwić ich szczelne zamknięcie,
urządzenia uzdatniające – głowice odżelaziaczy i zmiękczaczy, lampy UV, osmozy.

O tym, co potrafi osadzać się w instalacji, piszemy szerzej w tekście co płynie w Twoich rurach.

Filtr siatkowy płukany czy filtr z wkładem

W domach spotkasz dwa główne typy filtrów.

Filtr siatkowy z płukaniem

Wewnątrz korpusu jest siatka – najczęściej ze stali nierdzewnej lub tworzywa. Zatrzymuje większe cząstki, a zebrany osad usuwasz, odkręcając zawór spustowy i płucząc siatkę strumieniem wody (w niektórych modelach także „wstecz”, w odwrotnym kierunku przepływu). Nie trzeba niczego kupować na wymianę. Europejska norma dla filtrów mechanicznych montowanych na wejściu do budynku (EN 13443-1) dotyczy filtrów o dokładności 80–150 µm – czyli właśnie takich zgrubnych, ochronnych filtrów.

Filtr z wymiennym wkładem

W korpusie (tzw. obudowie) siedzi wkład, który wymieniasz, gdy się zabrudzi. Najpopularniejsze są:

wkłady sznurkowe – nawinięty sznurek z polipropylenu; dobrze zatrzymują zawiesinę w całej grubości wkładu,
wkłady piankowe (z polipropylenu spienionego lub rozdmuchiwanego) – jednorodna, porowata struktura,
wkłady plisowane – mają dużą powierzchnię; część z nich można przepłukać.

Wkłady pozwalają filtrować dużo dokładniej niż siatka – do kilku mikrometrów. Płacisz za to koniecznością regularnej wymiany. Filtry poniżej 80 µm opisuje osobna część normy (EN 13443-2).

Jaki mikronaż wybrać

Mikronaż (dokładność filtracji) mówi, jak drobne cząstki filtr zatrzymuje. Producenci podają go na dwa sposoby: nominalny – określona część porów jest mniejsza od podanej wartości, oraz absolutny – żaden por nie jest większy. Przy tych samych liczbach wkład absolutny filtruje więc dokładniej.

Mikronaż	Typowe zastosowanie
100–150 µm (siatka)	Ochrona całej instalacji na wejściu wody do domu, wstępne zatrzymanie piasku
50 µm	Drugi stopień przy wodzie z dużą ilością piasku, ochrona przed wkładem drobniejszym
20 µm	Typowy wkład do wody studziennej, przed urządzeniami uzdatniającymi
5 µm	Filtracja dokładna, m.in. przed lampą UV i w urządzeniach do wody pitnej

Szkocki regulator jakości wody (DWQR) zaleca montowanie filtrów szeregowo – od najgrubszego do najdrobniejszego. Jako typowy przykład podaje wkład 20 µm, a za nim 5 µm. Tak ustawione filtry wzajemnie się chronią: grubszy zatrzymuje większość osadu, drobniejszy wyłapuje resztę i nie zatyka się po tygodniu.

Nie zaczynaj od najdrobniejszego wkładu. Filtr 5 µm na surowej, piaszczystej wodzie zatka się błyskawicznie, a Ty odczujesz to jako spadek ciśnienia w całym domu. Najpierw filtracja zgrubna, potem dokładna.

Pamiętaj też, że filtr mechaniczny nie poradzi sobie z dużą ilością żelaza. Według DWQR wkłady sprawdzają się tylko przy niewielkich ilościach żelaza już wytrąconego – mniej więcej do 300 µg/l. Powyżej tej wartości, a także gdy żelazo jest rozpuszczone, potrzebny jest odżelaziacz z płukanym złożem.

Gdzie zamontować filtr

W domu z wodociągiem filtr montujesz w instalacji wewnętrznej, za wodomierzem głównym i zaworem za nim. Odcinek do tego zaworu należy do przyłącza i nie powinieneś go samodzielnie przerabiać – jeśli zależy Ci na zmianach przed wodomierzem, ustal je z wodociągami. Filtr za wodomierzem chroni wszystko, co jest dalej: reduktor, podgrzewacz, baterie i sprzęt AGD. Jeśli planujesz przebudowę, zajrzyj do tekstu o przeróbkach hydraulicznych pod filtrację.

W domu ze studnią filtr mechaniczny stoi zwykle tuż za hydroforem, jako pierwszy element stacji uzdatniania. Gdy w wodzie jest dużo piasku, przydaje się układ dwustopniowy: siatka płukana, a za nią wkład. Kolejność pozostałych urządzeń opisujemy w artykule o kolejności urządzeń w stacji uzdatniania.

Kilka praktycznych zasad montażu:

zamontuj zawory odcinające po obu stronach filtra – wymiana wkładu nie będzie wymagała spuszczania wody z całego domu,
zostaw miejsce pod obudową na jej odkręcenie i wyjęcie wkładu,
obudowy przezroczyste trzymaj z dala od światła słonecznego – DWQR zwraca uwagę, że w świetle mogą rozwijać się glony,
przy większych instalacjach przydają się manometry przed i za filtrem.

Kiedy wymienić wkład lub przepłukać siatkę

Najpewniejszym sygnałem jest spadek ciśnienia i przepływu. Gdy wkład się zapycha, różnica ciśnień przed i za filtrem rośnie, aż w skrajnym przypadku woda prawie przestaje płynąć. Departament Zdrowia stanu Minnesota podkreśla, że moment wymiany jest inny w każdej instalacji – zależy od rodzaju filtra, jakości wody i zużycia – dlatego warto poznać swój układ. Najprościej: zanotuj ciśnienie przy nowym wkładzie i obserwuj, jak się zmienia.

Inne sygnały, że pora na serwis:

słabszy strumień przy jednoczesnym korzystaniu z dwóch punktów,
wyraźnie ciemny, zabrudzony wkład lub siatka,
zawiesina pojawiająca się za filtrem,
po awarii, powodzi lub pracach przy studni – wtedy osadu może być nagle bardzo dużo.

Przy wymianie wkładu zamknij wodę, zrzuć ciśnienie, odkręć obudowę, wylej wodę, umyj korpus i włóż nowy wkład, nie dotykając go brudnymi rękami. Sprawdź uszczelkę – źle osadzona to najczęstsza przyczyna przecieków. Siatkę w filtrach płukanych przepłukuj regularnie, zanim osad zdąży się „zapiec”. Co się dzieje, gdy wkład zostaje w obudowie zbyt długo, opisujemy w tekście o przeterminowanym wkładzie filtra.

Najczęstsze pytania

Czy filtr mechaniczny oczyści wodę z bakterii?

Nie. Typowy filtr mechaniczny zatrzymuje cząstki stałe, ale nie jest urządzeniem do dezynfekcji. Do tego służy np. lampa UV, przed którą filtr mechaniczny jest jednak potrzebny.

Czy drobniejszy filtr jest zawsze lepszy?

Nie. Zbyt drobny wkład postawiony jako jedyny szybko się zatka i obniży ciśnienie w całym domu. Lepiej zastosować dwa stopnie: grubszy i drobniejszy.

Jak często wymieniać wkład?

Nie ma jednej odpowiedzi – zależy to od ilości zawiesiny w wodzie i zużycia. Kieruj się spadkiem ciśnienia, stanem wkładu i zaleceniami producenta.

Jeśli nie wiesz, jaki filtr sprawdzi się w Twojej instalacji, możemy przyjechać, wykonać bezpłatny test wody na miejscu i ocenić, ile zawiesiny niesie woda. Na tej podstawie dobierzemy rodzaj filtra i mikronaż, a w razie potrzeby całą stację uzdatniania.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani wyników badania wody. W sprawach zdrowia skonsultuj się z lekarzem.